يحيى دولت آبادى

287

حيات يحيى ( فارسى )

خصوصا با تقديم كردن چند كلمه مزاج‌گوئى كه در وجود او اثر شديد دارد چنان كه يكى از اشخاص مهم نظامى در يك مجمع خصوصى شنيده شد به او ميگفت ما انتظار نداريم كه شما تنها كارهاى دنيائى ما را مرتب كنيد بلكه انتظار داريم بعد از مرتب كردن كارهاى دنيائى كارهاى دينى و آخرتى ما را هم منظم فرمائيد و او با لبخندى رضايت خاطر خود را از گوينده هويدا ميساخت و تعجب اين است كه در عين تملق دوستى نميخواهد تملق بوضعى و به حدى گفته شود كه معلوم باشد تملق است و اين هم بلندنظرى او را مىرساند سردار سپه خيال كرده است رئيس الوزراء بشود و باز يك قدم به مقصد اصلى خويش نزديكتر شده باشد در اين خصوص با نگارنده مشورت مىكند ميگويم نه صلاح شما است و نه صلاح مملكت زيرا اكنون مقام شما در وزارتجنگ ثابت شده بتغيير كابينه‌ها تغيير نميكند ولى اگر دولت را شما تشكيل داديد ممكن است با يك استيضاح كردن مجلس متزلزل بگردد و مجبور شويد با مجلس طرف بگرديد مقام شما امروز مقامى است كه بايد چند كابينه در آستين خود داشته باقتضاى روز و بمناسبت سياست داخلى و خارجى هركدام از كار واماندند ديگرى را بجاى او بگذاريد و چرخ مملكت را بدست او گردانيده بر مشكلات فايق بيائيد . سردار سپه نميخواهد آنچه را در دل و سر دارد بگويد اين است كه به ظاهر اظهار مىكند اگر اين نكته را زودتر متذكر شده بودم نميپذيرفتم ولى حالا دير شده و قدمهائى برداشته‌ايم كه نميشود برگشت بديهى است اين سخن اساس ندارد و براى حفظ نزاكت است . سردار سپه ذاتا بروحانيان علاقه‌ئى ندارد و روحانىنمايان را ميشناسد كه حقيقتى در وجودشان نيست ولى بمصلحت با رؤساى آنها خصوصيت مىكند و تا وقتى كه بر ضد قشونيها كارى نكنند تا يك اندازه خواهشهاى آنها را انجام ميدهد و آنها را راضى نگاه ميدارد آنها هم بانجام يافتن اندكى از مطامع كه دارند زود راضى ميشوند چونكه از وى بيم دارند و بهرصورت بايد دانست نفوذ اين طبقه كه جاى هرنفوذى را گرفته بود در حكومت كودتائى كم‌كم دارد بنقطه صفر ميرسد